Hiperbarik Oksijen Tedavisi

Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBOT) Nedir?
Hiperbarik oksijen tedavisi, tıbbi bir tedavi yöntemidir. Hastaların tamamen kapalı bir basınç odasında, normal ortam basıncı olan 1 Atmosfer’den daha yüksek basınçta aralıklı olarak, maskeyle, başlıkla, tüple ya da normal ortamda %100 oksijen solumasıdır.

Basınç Odası Nedir?
Basınç odaları yapılarına göre tek kişilik ya da çok kişilik olabilir. Tek kişilikte hasta, basıncı arttırılmış oksijeni ortamdan solurken, çok kişilik tipinde basıncı arttırılmış oksijen bir maske ya da başlıkla verilir. Basıncı yaratabilecek ve koruyabilecek şekilde çelikten yapılır.

Hiperbarik Oksijen Tedavisi Nasıl Etki Eder?
Bu tedaviyi anlatabilmek için hiperoksijenasyon terimini açıklamak gerekir; HBO tedavisi kan ve dokularda daha fazla oksijen çözünmesini sağlar. 2 ATA’da (atmosferik basınç, normalde 1 ATA’da bulunuyoruz), %100 oksijen solunması doku oksijen basıncını arttırır. Tedavi sırasında yükselen oksijen basıncının ardından iskemik veya zayıf beslenen yaralarda damar oluşumunu uyardığı gösterilmiştir.

Hiperoksijenasyon; iskemik yaraların, problemli kronik yaraların, tutması şüpheli greft ve flaplerin tedavisinde çok faydalıdır. Ayrıca bazı spesifik enfeksiyonların tedavisinde de faydası vardır. Ayrıca karbonmonoksit zehirlenmesinde ( yangın, soba tütmesi boğulmalarında oluşan durum) kullanımı vardır. Kanda oksijeni taşıyan molekül, hemoglobindir. Karbonmonoksit (CO) zehirlenmesinde CO, hemoglobine bağlanır ve oksijeni bağlamasını engeller. Doku oksijenlenemez. Bu durumda basıncı arttırılmış oksijen verilmesi ile, hemoglobinin tekrar oksijeni tutması sağlanır.

Mikrodolaşım Üzerine Etkiler:
Lökositlerin kapiller duvara yapışmasını belirgin ölçüde azaltarak iskemi reperfüzyon hasarın oluşumunu engeller. Hücrelerin içindeki enerjiyi koruyarak ödemi %50 üzerinde azaltır. Oksijen yüksek basınç altında normalden 3-14 kat daha fazla emilir, böylece hasarlı dokudaki küçük damarların daha çok çalışmasını sağlar. Enerjinin korunması da çok önemlidir; doku yaması gerektiren derin ikinci derece yanıkların ve tam kat yaralanmaların ilerlemesini engeller. Cerrahi öncesi yara sınırlarının netleşmesini ve küçülmesini sağlayarak, cerrahlara önemli ölçüde kolaylık sağlar.

Antibakteriyel Etkiler:
HBO, oksijen sevmeyen mikroorganizmaların büyümelerini engeller. Vücut savunma hücrelerinin oksijen seven mikroorganizmaları öldürme aktivitelerini arttırır. HBO lökositlerin bakteri öldürme kabiliyetini 2-3 kat arttırır. Bu özellikle hastanın direnç faktörlerinin bozulduğu bozukluklarda özellikle önemlidir. Hangi hastalıklarda hiperbarik oksijen tedavisi uygulanır?

Ülkemizde 1 Ağustos 2001 tarihinde TC. Sağlık Bakanlığı’nın resmi gazetede yayımlanarak uygulamaya giren Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBOT) ile ilgili yönetmelikte yer alan tedavi endikasyonları şu şekilde belirtilmiştir:
•Dekompresyon hastalığı (vurgun)
•Karbon monoksit, siyanid zehirlenmesi, akut duman inhalasyonu (Soba- şofben zehirlenmeleri)
•Gazlı gangren
•Yumuşak dokunun nekrotizan enfeksiyonları (derialtı – kas – fasya)
•Yara iyileşmesinin geciktiği durumlar (Diyabetik ve non diyabetik durumlar). (Şeker hastalarının iyileşemeyen yaraları).
•Hava ve gaz embolisi
•Kronik refrakter osteomyelit (kronik kemik iltihapları)
•Kafa kemikleri, sternum ve vertebraların akut osteomyelitleri
•Ani görme kaybı (Retinal arter oklüzyonu)
•Ani işitme kaybı
•Crush yaralanmaları, kompartman sendromu ve diğer akut travmatik iskemiler
•Tutması şüpheli deri greft ve flepleri
•Radyasyon nekrozları
•Beyin absesi
•Anoksik ensefalopati
•Termal yanıklar
•Aşırı kan kayıpları

HBO Nasıl Uygulanır?
Hiperbarik oksijen tedavisi her yaştaki hasta grubuna uygulanabilir. Hastalar basınç odası içerisinde yer alan koltuklarda oturarak tedavi görürler. Tedavinin ilk aşaması dalış adını verdiğimiz kısımdır. Dalış fazında hastalar ortam basıncının artması nedeniyle kulaklarında dolgunluk hissederler. Bu aşamada hastaların kulaklarındaki basıncı eşitlemek için yutkunması ya da valsalva ( burunun ve ağzın tıkanarak dışarıya hava verir gibi yapmak) manevrasını yapmaları gerekmektedir. İstenen tedavi derinliğine (basınca) ulaşıldıktan sonra hastalar kendilerine belirtilen aralıklarda maskelerini takarak oksijen; beşer dakikalık aralarda ise maskelerini çıkarıp ortam havasını solurlar. Üçüncü aşama tedavinin bitiş kısmıdır. Bu kez tedavi derinliğinden yüzeye doğru çıkış gerçekleşir. Tedavi süresi hastalık durumuna ve şiddetine göre değişmekle birlikte genel olarak hastalar günde bir kez; ve her biri 1,5- 2,5 saat süren seanslara katılırlar. Bazı acil durumlarda günlük 4 seansa kadar tedavi yapılabilmektedir. Toplam seans sayısı ise hastalığa göre değişmektedir.

Yan Etkileri Nelerdir?
Hiperbarik oksijen tedavisi sırasında en çok karşılaşılan yan etkiler, artan basınca bağlı olarak, kulak ve sinüslerde ortaya çıkabilen etkilerdir. Tedavinin dalış fazında öğretildiği şekilde kulak eşitlenmesi ve nezleli durumlarda tedaviye ara verilmesi ile bu yan etkilerin önüne geçilebilir. Çok ender olmakla birlikte oksijen toksisitesi, kapalı yer fobisi ve tedavi bitiminde düzelen myopi de olası diğer yan etkilerdir. Hiperbarik oksijen tedavisi için en önemli kontrendikasyon tedavi edilmemiş pnömotorakstır.

Hiperbarik Oksijen Tedavisi, Hiperbarik, Oksijen, Tedavisi


Doktorunuza Sorun

Adınız
E-Mail
Telefon




TANITIM FİLMLERİMİZ